گروه سیاسی: با نزدیک شدن به زمان برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، بحث «الزامات برگزاری انتخابات پرشور» بار دیگر در فضای سیاسی و رسانهای کشور مطرح شده است.
از ۲۴ بهمنماه ثبتنام داوطلبان شوراهای اسلامی روستا آغاز میشود و با احتساب روزهای باقیمانده از بهمن، اسفند و فروردین، حدود ۷۱ روز تا زمان برگزاری انتخابات باقی مانده است. به گفته او، همین بازه زمانی میتواند فرصت مناسبی برای شکلگیری فضای انتخاباتی باشد.
بررسیهای اولیه نشان میدهد که در تهران نیز شماری از چهرههای شناختهشده سیاسی و ورزشی در انتخابات شوراها ثبتنام کردهاند. در میان اصلاحطلبان، نام حدود ۴۴ چهره مطرح به چشم میخورد و در سوی دیگر، اغلب چهرههای اصولگرا نیز وارد رقابت شدهاند؛ از جمله مهدی چمران که با وجود قرار داشتن در سنین بالا، بار دیگر داوطلب حضور در شورا شده است.
با این حال، پرسش اصلی همچنان این است که تحقق یک انتخابات «پرشور» به چه الزاماتی نیاز دارد. اگر پرشوری انتخابات به معنای افزایش میزان مشارکت عمومی در نظر گرفته شود، پیشبینی آن با توجه به اعتراضات ماههای اخیر، از جمله اعتراضات دیماه، چندان ساده نیست. در این میان، برخی تحلیلهای بدبینانه نیز مطرح شده است؛ از جمله دیدگاههایی که صادق زیباکلام درباره احتمال کاهش مشارکت در انتخابات شوراها بیان کرده و بر ضرورت واقعبینی در این زمینه تأکید دارد.
تحلیلگران بر این باورند که میان میزان رضایت عمومی مردم و سطح مشارکت در انتخابات، رابطهای مستقیم وجود دارد؛ به این معنا که هرچه رضایت عمومی افزایش یابد، احتمال مشارکت گستردهتر نیز بیشتر خواهد شد. از این منظر، تحقق مشارکت بالا مستلزم انجام برخی اصلاحات فوری و قابل لمس است.
به نظر میرسد توجه به دلایل نارضایتیهای اخیر و تلاش برای ترمیم سریع شکافهای ایجادشده، یکی از پیششرطهای مهم در این مسیر باشد. اگرچه انجام اصلاحات ساختاری در کوتاهمدت ممکن نیست، اما اتخاذ برخی اقدامات تسکینی و اصلاحی در حوزههای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی میتواند نقش مؤثری در بهبود فضای عمومی ایفا کند.
با این حال، شناسایی و اجرای اصلاحات ممکن و فوری، کار سادهای نیست و نیازمند ارزیابی دقیق شرایط و اولویتهاست. اینکه در شرایط فعلی چه اقداماتی در حوزه سیاست، اقتصاد یا فرهنگ اجتماعی میتواند بیشترین اثر را در افزایش مشارکت داشته باشد، همچنان محل بحث و بررسی است؛ بحثی که به باور ناظران، نقش تعیینکنندهای در میزان مشارکت مردم در انتخابات شوراهای اسلامی، چه در سطح شهرها و چه در روستاها، خواهد داشت.
با نزدیک شدن به زمان برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، موضوع میزان مشارکت مردم و عوامل مؤثر بر آن به یکی از محورهای اصلی تحلیلهای سیاسی تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند رضایت عمومی از عملکرد حاکمیت، نقش تعیینکنندهای در حضور شهروندان در پای صندوقهای رأی دارد. در همین راستا، عارف غفوریراد، کارشناس مسائل سیاسی، در گفتوگو با *آرمان امروز* به بررسی نسبت میان رضایت اجتماعی و مشارکت انتخاباتی پرداخته است.
غفوریراد با اشاره به تجربه انتخاباتهای گذشته اظهار کرد: در اغلب نظامهای سیاسی، میزان مشارکت انتخاباتی یکی از شاخصهای مهم سنجش سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی به شمار میرود. هر زمان که مردم احساس کنند مطالباتشان شنیده میشود و سیاستها در جهت بهبود کیفیت زندگی آنان حرکت میکند، انگیزه بیشتری برای حضور در فرآیندهای انتخاباتی خواهند داشت.
وی افزود: مشارکت در انتخابات صرفاً یک رفتار سیاسی نیست، بلکه بازتابی از احساس تعلق شهروندان به نظام تصمیمگیری کشور است. اگر جامعه به این جمعبندی برسد که رأی دادن میتواند در بهبود وضعیت اقتصادی، اجتماعی و حتی فرهنگی اثرگذار باشد، طبیعتاً میزان حضور مردم افزایش پیدا میکند.
این کارشناس سیاسی با تأکید بر شرایط اجتماعی سالهای اخیر گفت: تحولات اقتصادی، فشارهای معیشتی و برخی نارضایتیهای اجتماعی باعث شده بخشی از جامعه نسبت به کارآمدی فرآیندهای رسمی تصمیمگیری تردیدهایی داشته باشد. در چنین شرایطی، بازسازی اعتماد عمومی نیازمند اقدامات عملی و ملموس است، نه صرفاً وعدههای سیاسی.
غفوریراد ادامه داد: افزایش رضایت عمومی معمولاً از مسیر اصلاح سیاستهای اقتصادی، تقویت شفافیت در عملکرد نهادها، پاسخگویی مسئولان و ایجاد فضای رقابتی واقعی در انتخابات شکل میگیرد. اگر مردم احساس کنند رقابتهای انتخاباتی واقعی است و امکان انتخاب میان دیدگاههای مختلف وجود دارد، این موضوع میتواند به افزایش مشارکت منجر شود.
وی همچنین با اشاره به نقش نهادهای اجرایی و نظارتی در فرآیند انتخابات تصریح کرد: اعتماد به سلامت و عدالت انتخابات یکی از مهمترین مؤلفههای مشارکت سیاسی است. هرچه سازوکارهای اجرایی و نظارتی شفافتر عمل کنند و زمینه حضور سلایق مختلف سیاسی فراهم شود، احتمال شکلگیری انتخابات پرشور افزایش خواهد یافت.
این تحلیلگر مسائل سیاسی در پایان خاطرنشان کرد: رضایت عمومی یک متغیر کوتاهمدت نیست و نیازمند سیاستگذاری مستمر و توجه به مطالبات جامعه است. به باور او، اگر مجموعهای از اصلاحات تدریجی در حوزههای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دنبال شود، میتوان انتظار داشت که مشارکت در انتخابات شوراها و سایر انتخاباتهای آینده با رشد قابل توجهی همراه شود.
