چند توصیه سیاسی روز
منصور حقیقت پور
در شرایطی که کشور با مجموعهای پیچیده و درهمتنیده از چالشهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی روبهروست، بیش از هر زمان دیگری نیاز به بازگشت به مدارا، گفتوگو و پرهیز از دوقطبیسازیهای فرساینده احساس میشود. بررسی تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که تشدید شکافهای سیاسی و رقابتهای مخرب میان جریانها، نهتنها به تضعیف انسجام ملی انجامیده، بلکه توان تصمیمسازی را نیز کاهش داده و امکان برنامهریزی بلندمدت را از ساختار حکمرانی سلب کرده است.
از ابتدای شکلگیری، جمهوری اسلامی ایران بستر حضور دیدگاههای متنوع و تضارب آرا در چارچوب قانون را فراهم داشته است؛ با این حال، چالش اصلی در نحوه مدیریت این اختلافنظرها نمود پیدا میکند. اختلاف زمانی میتواند به سرمایهای در عرصه سیاست تبدیل شود که در مسیر گفتوگوی منطقی، ارائه راهکارهای اصلاحی و ایجاد همافزایی به کار گرفته شود، نه آنکه به منازعات فرسایشی و تخریب متقابل بینجامد.
در همین چارچوب، ارزیابیها حاکی از آن است که بخشی از بحرانهای جاری در حوزه زیرساختها ـ از ناترازی انرژی در بخش برق و گاز گرفته تا چالشهای مدیریت منابع آب ـ صرفاً ریشه در کاستیهای فنی ندارد، بلکه تا حد زیادی محصول فضای سیاسی ناپایدار و پرتنشی است که امکان تصمیمگیری کارشناسی و بلندمدت را از دولتها سلب کرده است. از این منظر، بازگشت به عقلانیت سیاسی و تقویت رویکردهای میانهروانه، نه صرفاً یک توصیه اخلاقی، بلکه ضرورتی عملی برای عبور از چرخه وقفهها و آغازهای پرهزینه به شمار میرود. واقعیت آن است که هر زمان فضای سیاسی کشور به سمت آرامش، استدلالمحوری و گفتوگو حرکت کرده، زمینه بهرهگیری از ظرفیتهای کارشناسی، جلب مشارکت نیروهای اجتماعی و اتخاذ تصمیمات باثبات فراهم شده و در نتیجه مسیر توسعه و تقویت انسجام داخلی هموارتر شده است. در چنین شرایطی، یکی از پیشنیازهای اساسی عبور از بحرانها، ایجاد فضایی است که در آن شنیدن صدای مخالف نه تهدید، بلکه فرصتی برای اصلاح تلقی شود.
جامعهای که امکان نقد آزاد، طرح دیدگاههای متنوع و ارائه پیشنهادها بدون برچسبزنی در آن فراهم باشد، از بنیانهای مستحکمتری در توسعه سیاسی برخوردار خواهد بود. در مقابل، زمانی که حذف، تخریب یا محافظهکاری افراطی جایگزین گفتوگو شود، ظرفیت ملی برای تصمیمگیری مسئولانه و مبتنی بر منافع بلندمدت بهطور جدی تضعیف میشود. در شرایط پیچیده منطقهای و تداوم فشارهای فرامنطقهای، حفظ و تقویت سرمایه وحدت و تفاهم داخلی اهمیتی دوچندان مییابد. هرگونه خدشه به این سرمایه، بهطور مستقیم توان ملی را کاهش داده و کشور را در برابر تهدیدهای خارجی آسیبپذیرتر میکند. از همین رو، تأکید بر گفتوگو، تقویت زبان مشترک میان جریانهای سیاسی، پرهیز از خشونت کلامی و بازگشت به اصول اعتدالگرایی، نه یک شعار، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای عبور از وضعیت کنونی است. تنها در چنین فضایی میتوان به پیشبرد برنامههای اصلاحی، اجرای سیاستهای توسعهمحور و ارتقای جایگاه بینالمللی کشور با پشتوانه اجماع سیاسی و حمایت اجتماعی امیدوار بود.
