مولفه‌های دیپلماسی نوین ایران

علی بمان اقبالی

دستگاه دیپلماسی با ویژگی‌های حرفه ای و اعتقادی تمام عیار، مرحله جدیدی از ایفای نقش تاثیرگذار و واقعگرایانه به عنوان مجری سیاست های نظام در عرصه بین المللی با الهام از دیدگاه‌های رهبری در سه بعدی عزت؛ حکمت و مصلحت و الویت های اعلامی دولت چهاردهم آغاز و با جدیت تمام عیار دنبال می نماید. سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در این مرحله با تمرکز بر کاهش هزینه‌های تصنعی و خلع سلاح روانی و تبلیغی دشمنان قسم خورده انقلاب اسلامی توانسته است پویایی جدیدی را در تعاملات کشورمان با تمامی همسایگان از جمله دولت و مردم دوست ترکیه، عراق؛ عربستان برای تقویت رایزنی و فراهم نمودن پیش زمینه‌های گسترش روابط خصوصا در مبادلات تجاری و انرژی با ایران اسلامی می‌باشد. مجموعه این تحرکات در دهه سوم هزاره سوم و در زمانی شکل می‌گیرد که حوزه روابط بین الملل ویژگی جدیدی را بخود گرفته است.
الف: تغییرات عمده در ساختار ژئوپلیتیک و پازل قدرت و تقویت قدرت های منطقه ای با گرایش ویژه به منطقه اورآسیا
ب: اهمیت و تاثیرگذاری حوزه‌های فرهنگی، ارتباطات و سازمان‌های مردم نهاد در روابط بین الدولی
ج: مقوله منازعه پیچیده اوکراین با ویژگی‌های جدید خود بویژه بین روسیه و قدرت های یورو آتلانتیک
د: ظهور و گسترش جنگ اطلاعاتی با فرمت شلیک با کلیک و جاسوسی‌های علنی و پنهان همراه با مداخلات امریکا و رژیم صهیونیستی در امور داخلی کشورها
ه : افزایش اهمیت نقش انرژی و مواد غذایی و غلات در تعاملات بین المللی
به هر حال علیرغم برخی اعتراضات اجتماعی و ناارامی‌های ماه گذشته می‌توان گفت که از طرفی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر سه اصل عزت، حکمت و مصلحت و تحول حاصله از اهداف اعلامی و اعمالی دولت چهاردهم در حفظ منافع ملی و امنیت شهروندان در شبه جزیره بی ثباتی موفقیت شایانی را تداوم بخشیده است. اکنون که قریب دو سال از سکانداری ریاست جمهوری دکتر پزشکیان می‌گذرد در یک ارزیابی اجمالی می‌توان اذعان نمود که نحوه عملکرد مجموعه سیاست خارجی در برخی الویت ها از جمله تقویت روابط با همسایگان؛ عضویت در سازمان شانگهای؛ گسترش روابط با روسیه و چین؛ افزایش مبادلات خارجی بویژه با همسایگان و ارائه تسهیلات به ایرانیان و دیپلماسی فرهنگی با موفقیت چشمگیر همراه بوده است.
و از طرف دیگر با توجه به این که خاورمیانه همواره نقش مهمی در تحولات بین المللی داشته است و ایران اسلامی در دوره پساانقلاب به عنوان قدرت برتر در منطقه ایفای نقش نموده است و این نقش در سال های اخیر برجسته تر شده است، که در این راستا رایزنی‌های مقامات کشورهای منطقه بویژه ترکیه، عراق ، سوریه، لبنان، عربستان و غیره با دولتمردان جمهوری اسلامی ایران و اذعان رهبران بین المللی به ضرورت مشارکت ایران در برقراری صلح و آرامش در منطقه و مبارزه با تروریسم و افراطی گری نیز موید این امر می‌باشد و سفر های رئیس جمهور دکتر پزشکیان و دیگر مقامات عالی رتبه از جمله وزیر خارجه کشورمان و به کشورهای مختلف از جمله سفر هفته پیش به استانبول و دیگر همسایگان و دیدارهای مقامات عالی رتبه خارجی از جمله سفر آتی پرزیدنت اردوغان به کشورمان در راستا قابل ارزیابی می‌باشد. هم چنین تحرکات در حوزه بین الملل نیز اهمیت خاص و برجسته ای در تامین منافع ملی هرکشور دارد و در یک بررسی اجمالی و با اشاره به حضور پویای دیپلماتیک کشورمان در مجامع بین المللی، تمرکز جدی دولت چهاردهم بر گسترش روابط با همسایگان و تقویت همکاری‌های استانی می‌توان گفت که روابط تهران و آنکارا نقش مهمی در دیپلماسی خارجی ایران داشته و در این چارچوب همکاری ارزروم و مناطق پیرامونی با ایران اسلامی ظرفیت بیشتری برای ارتقاء نقش و کنشگری دارد.