سجاد عطازاده
تحولات اخیر در غرب آسیا، بهویژه پس از جنگ غزه، رژیم صهیونیستی را وارد مرحلهای از پیچیدگی و بیثباتی راهبردی کرده است. برخلاف تصور تلآویو، استفاده گسترده از قدرت نظامی لزوماً به تثبیت جایگاه سیاسی یا ژئوپلیتیک منتهی نمیشود. عملکردهای تاکتیکی این رژیم در غزه، لبنان و سوریه نشان داده است که برتری سختافزاری بدون مشروعیت سیاسی و انسجام استراتژیک، توان محدود و نتایج کوتاهمدت دارد و منجر به فرسایش مشروعیت و تضعیف موقعیت بینالمللی میشود.
اسرائیل طی دههها امنیت خود را عمدتاً بر پایه بازدارندگی سخت تعریف کرده و تلاش داشته است از طریق برتری نظامی، هرگونه تهدید را مهار کند. این استراتژی در کوتاهمدت موفقیتهایی کسب کرده، اما در سطح استراتژیک، ناتوانی در تبدیل دستاوردهای تاکتیکی به ثبات سیاسی آشکار شده است.
در عملیاتهای اخیر، اقداماتی همچون بمباران زیرساختها، هدفگیری رهبران محور مقاومت و حملات برونمرزی، هرچند نتایج فوری و محسوس داشته، اما نه تنها به تثبیت امنیت بلندمدت منجر نشده، بلکه محدودیتها و تردیدهای داخلی و بینالمللی را برجسته ساخته است. به بیان دیگر، ابزارهای نظامی اسرائیل قادر به خلق نظم پایدار نیستند؛ آنها صرفاً بازتابدهنده توان محدود در اجرای اهداف سیاسی و راهبردی هستند. این وضعیت نشان میدهد که مفهوم بازدارندگی صرفاً از مسیر ابزار سخت به دست نمیآید؛ بلکه نیازمند مشروعیت، اعتماد منطقهای و همسویی سیاست داخلی و خارجی است، مؤلفههایی که اسرائیل در حال حاضر فاقد آنهاست.
یکی از ابعاد اصلی بحران کنونی، تغییر در رابطه میان تلآویو و واشنگتن است. برای نخستین بار طی دههها، میان اهداف راهبردی آمریکا و اقدامات میدانی اسرائیل فاصله قابلتوجهی شکل گرفته است؛ فاصلهای که نه صرفاً محصول اختلافات تاکتیکی، بلکه نتیجه تغییر در اولویتها و الگوی تصمیمگیری دو طرف است.
در گذشته، اسرائیل نقش عملیاتی مشخصی در سیاستهای آمریکا ایفا میکرد و هماهنگی میان اهداف استراتژیک و اقدامات میدانی قابل پیشبینی بود. با این حال، گسترش دامنه عملیاتها و نادیده گرفتن محدودیتهای بینالمللی باعث شده است که برخی اقدامات اسرائیل با اهداف راهبردی آمریکا همخوانی نداشته باشد و بار مدیریتی بر واشنگتن تحمیل شود.
افزون بر این، تغییرات داخلی در آمریکا، از جمله تحول در نگرش افکار عمومی، اختلافات حزبی و بازتعریف اولویتهای سیاست خارجی، بیانگر آن است که حمایت بیقید و شرط از اسرائیل با محدودیت روبهرو خواهد شد. وابستگی اسرائیل به پشتیبانی لجستیکی و تسلیحاتی آمریکا، این رژیم را در حفظ عملیاتهای گسترده به شدت وابسته ساخته و نشان میدهد که توان راهبردی اسرائیل بدون همراهی واشنگتن محدود است.
